“Fonksiyonel Tıp Diyetisyeni” Ne Demek?

“Fonksiyonel tıp diyetisyeni” ne demek?

Türkiye'de “fonksiyonel tıp diyetisyeni” adında resmî bir unvan yoktur. Yasal meslek unvanı diyetisyendir. İfade, beslenme ve diyetetik eğitimini tamamladıktan sonra fonksiyonel beslenme yaklaşımıyla çalışan diyetisyen için kullanılır. Bu sitede Dyt. Şeyma Türkoğlu Vural bu yaklaşımla danışmanlık verir. Bu yaklaşımda şikâyet bir belirti listesi olarak görülmez. Şikâyetin ne zaman başladığı, nelerle arttığı ve günlük hayatınızla nasıl bağlantılı olduğu sorulur.

Örneğin aynı şişkinlik bir kişide düzensiz öğünlerle, bir başkasında düşük lif alımıyla, bir diğerinde stresli dönemlerle ilişkili olabilir. Görüşmede bu farkı görmeye çalışırız. Plan da bu yüzden kişiden kişiye değişir.

Bu yaklaşımla çalışan diyetisyen ne yapar?

Temel iş, sizi dinlemek ve elinizdeki bilgiyi bir araya getirmektir. Görüşmede beslenme düzeniniz, sindirim şikâyetleriniz, uykunuz, stres düzeyiniz, hareketiniz, kullandığınız ilaçlar ve son tahlilleriniz birlikte ele alınır.

• Şikâyetin zaman çizelgesi çıkarılır: ne zaman başladı, hangi dönemlerde arttı.
• Besin günlüğünüz ve öğün saatleriniz incelenir.
• Hekiminizin istediği tahlillerin beslenmeyle ilgili kısmı sizinle konuşulur.
• Plan küçük adımlarla kurulur ve kontrol görüşmelerinde birlikte güncellenir.

Görüşmelerin nasıl ilerlediğini diyetisyen görüşmede ne yapar sayfasında adım adım anlattık.

Hangi şikâyetlerle başvurulur?

Gelenlerin çoğu uzun süredir devam eden ve tek bir nedene bağlanamayan şikâyetler yaşar. Bir kısmı ise hekiminden tanı almıştır ve bu tanıya uygun beslenmeyi öğrenmek ister.

• Şişkinlik, gaz, kabızlık ya da ishal gibi sindirim şikâyetleri
• Yeterince uyumanıza rağmen geçmeyen yorgunluk
• Diyet yaptığınız hâlde kilo verememe
• İnsülin direnci, prediyabet ya da tip 2 diyabet
• Haşimato, polikistik over sendromu (PCOS) ya da lipödem tanısı
• GLP-1 grubu bir ilaç kullanırken beslenmeyi düzenleme ihtiyacı

Bu şikâyetlerin bir kısmı başka bir hastalığın işareti olabilir. İstemsiz kilo kaybı, dışkıda kan, gece uyandıran karın ağrısı ya da yutma güçlüğü varsa önce hekime başvurmanız gerekir. Beslenme düzenlemesi bu incelemenin yerine geçmez.

Her şikâyette nelere bakıldığını hangi şikâyetlerde diyetisyene gidilir sayfasında ayrı ayrı topladık.

Normal diyetisyenden farkı nedir?

Her diyetisyen aynı lisans eğitimini alır ve aynı yasal sınırlar içinde çalışır. Fark, görüşmenin kapsamında ve sorulan sorularda ortaya çıkar. Yalnız kilo vermek isteyen biri için kısa bir görüşme yeterli olabilir. Uzun süren bir şikâyet varsa daha geniş bir hikâye almak gerekir.

İki yol birbirinin rakibi sayılmaz. Hangisinin size uygun olduğu, neden geldiğinize bağlıdır.

Takip görüşmelerinde ne olur?

Plan ilk görüşmede bitmez. Kontrol görüşmelerinde neyin işe yaradığına, neyin zorladığına bakılır ve plan buna göre değiştirilir. Aralık, şikâyetinize ve programınıza göre birlikte belirlenir.

• Şikâyet günlüğünüz gözden geçirilir: şişkinlik, enerji, uyku ve sindirim nasıl değişti?
• Uygulamakta zorlandığınız adım küçültülür ya da başka bir seçenekle değiştirilir.
• Hekiminiz yeni bir tahlil istediyse sonuçlar plana eklenir.
• Bir çıkarma denemesi yapıldıysa besinler tek tek ve kontrollü biçimde geri eklenir.

Takipte tartı tek ölçü olarak kullanılmaz. Kilo bazı şikâyetlerde önemli bir göstergedir, ama yorgunluk ya da şişkinlik için asıl bakılan şey günlük hayatınızdaki değişimdir. Tartılmak istemiyorsanız bunu söylemeniz yeterli.

İlk görüşmede neler konuşulur?

İlk görüşme diğerlerinden uzun sürer, çünkü ayrıntılı bir sağlık ve beslenme hikâyesi alınır. Görüşmenin sonunda hemen uygulayabileceğiniz birkaç değişiklikle ayrılırsınız. Yanınızda şunların olması işi kolaylaştırır:

• Son altı ay içindeki tahlil sonuçlarınız
• Kullandığınız ilaç ve takviyelerin listesi
• Üç günlük besin günlüğü
• Varsa hekim raporları ve epikrizler

Hazırlık ve görüşmenin akışı için diyetisyenle ilk görüşme sayfasına bakabilirsiniz.

Hangi tahliller değerlendirilir?

Tahlili hekiminiz ister. Diyetisyen bu sonuçların beslenmeyle ilişkili kısmını sizinle birlikte okur. Sık bakılan değerler tiroid tahlilleri (TSH, sT4, anti-TPO), açlık şekeri, insülin, HbA1c, B12, D vitamini, ferritin ve kan yağlarıdır.

Fonksiyonel tıp paneli adıyla sunulan geniş test paketlerinin çoğunun beslenme kararına katkısı sınırlıdır. IgG gıda intoleransı testleri ise besin intoleransını göstermez ve bu testle diyet kurulmaz. Ayrıntılar fonksiyonel beslenmede tahliller sayfasında.

Online görüşme yapılabilir mi?

Evet. Görüşmenin büyük bölümü konuşma, tahlil okuma ve plan kurmaktan oluştuğu için görüntülü görüşmeyle de yürür. Tahlillerinizi önceden dijital olarak iletirsiniz. Tartı ve bel çevresi ölçümünü evde kendiniz yaparsınız. İzmir'de yaşıyorsanız aynı görüşmeyi Bayraklı'daki ofiste yüz yüze de yapabilirsiniz.

Hazırlık listesi ve kimler için uygun olduğu online diyetisyen görüşmesi sayfasında yer alıyor.

Diyetisyenin sınırları nelerdir, neleri yapmaz?

Diyetisyen tanı koymaz. İlaç başlatmaz, ilacınızı kesmez ve dozunu değiştirmez. Tanıyı hekiminiz koyar. Beslenme planı tanıya, ilaçlarınıza ve tahlillerinize göre birlikte kurulur.

• Takviye ancak tahlilde bir eksiklik varsa ve hekiminizle birlikte konuşulur.
• Detoks, bağırsak temizliği ya da kür önerilmez. Bunların faydasına dair kanıt yoktur ve bazıları zarar verebilir.
• Gebelik, emzirme, böbrek hastalığı, yeme bozukluğu ya da 18 yaş altında önce hekiminizle konuşmanız gerekir.

Fonksiyonel tıp modeli üzerine yapılan araştırmalar henüz sınırlıdır. Bu yüzden planın yapı taşları kanıtı güçlü uygulamalardan seçilir: yeterli lif ve protein, Akdeniz tipi beslenme, düzenli öğün, uyku ve hareket. Hekim ile diyetisyenin görev ayrımını fonksiyonel tıp doktoru ile diyetisyen arasındaki fark sayfasında anlattık.

Kaynaklar

1. The Institute for Functional Medicine — What is Functional Medicine? (yeni sekmede açılır) — fonksiyonel tıp yaklaşımının tanımı
2. Beidelschies M ve ark. Association of the Functional Medicine Model of Care With Patient-Reported Health-Related Quality-of-Life Outcomes. JAMA Netw Open 2019 (yeni sekmede açılır) — modelle ilgili sınırlı, gözlemsel kanıt
3. Türkiye Diyetisyenler Derneği (yeni sekmede açılır) — diyetisyenlik mesleği ve meslek ilkeleri
4. 1219 sayılı Tababet ve Şuabatı San'atlarının Tarzı İcrasına Dair Kanun (yeni sekmede açılır) — diyetisyenin yasal tanımı ve yetki sınırı

Hazırlayan: Dyt. Şeyma Türkoğlu Vural · Son güncelleme: 12 Kasım 2026 · Site editörü: dyt.seymaturkoglu@gmail.com