Diyetisyen, hekiminiz nefes testiyle SIBO tanısı koyduktan sonra beslenmenizi düzenler. Gerekirse kısa süreli düşük FODMAP uygulanır, sonra besinler tek tek geri eklenir. Antibiyotik ve diğer ilaçlar hekimin kararıdır; beslenme planı bu tedaviyle uyumlu kurulur. Amaç şikâyetleri azaltırken menüyü gereksiz yere daraltmamaktır.
SIBO'da diyetisyen ne yapar?
SIBO (ince bağırsakta bakteri aşırı çoğalması), normalde az bakteri bulunan ince bağırsakta bakteri sayısının artmasıdır. Şişkinlik, gaz, karın ağrısı, ishal ya da kabızlık en sık anlatılan şikâyetlerdir. Tanıyı hekiminiz nefes testi ve muayeneyle koyar.
Bu sayfa konuya fonksiyonel beslenme açısından kısaca bakar. SIBO'da beslenmenin ayrıntılı rehberi için: sibodiyeti.com (yeni sekmede açılır).
Diyetisyenin işi tanıdan sonra başlar. Hekimin planladığı tedavi sürerken ve bittikten sonra beslenmeyi şikâyetlerinize göre düzenleriz. Amaç, belirtileri azaltırken menüyü gereksiz yere daraltmamaktır.
Fonksiyonel bakış SIBO'da neye bakar?
SIBO çoğu zaman tek başına ortaya çıkmaz. Fonksiyonel tıp yaklaşımı "bakteriler neden çoğaldı?" sorusunu sorar ve zemini hekiminizle birlikte değerlendirir.
- Bağırsak hareketlerini yavaşlatan durumlar: diyabet, tiroidin az çalışması, bazı ağrı kesiciler
- Uzun süre kullanılan mide asidi baskılayıcı ilaçlar
- Geçirilmiş karın ameliyatları ve yapışıklıklar
- Gün boyu ara vermeden atıştırma alışkanlığı
- Uyku, stres ve hareket düzeni
Bu başlıkların tıbbi olanları hekimin alanıdır. Beslenme, öğün ve uyku düzeni tarafını birlikte ele alırız.
SIBO'da beslenme nasıl değişir?
SIBO için tek bir "SIBO diyeti" yoktur. En sık kullanılan yaklaşım kısa süreli düşük FODMAP uygulamasıdır. FODMAP, bağırsakta kolay mayalanan bazı şekerlerin kısa adıdır. Bu yaklaşımın kanıtı en çok huzursuz bağırsak sendromunda (IBS) toplanmıştır; SIBO'daki araştırmalar sınırlıdır.
Düşük FODMAP kalıcı bir diyet olarak kurulmaz. Birkaç haftalık azaltma döneminden sonra besinler tek tek geri eklenir. Böylece hangi besinin size dokunduğu görülür ve lif çeşitliliği korunur.
| Şikâyeti artırabilen | Yerine denenebilen |
|---|---|
| Büyük porsiyon kuru fasulye, nohut, mercimek | Az miktarda, süzülmüş konserve mercimek |
| Soğan, sarımsak | Taze soğanın yeşil kısmı, sarımsağı süzülmüş sarımsaklı zeytinyağı |
| Elma, armut, karpuz | Portakal, mandalina, kivi, çilek |
| Laktozlu süt | Laktozsuz süt, beyaz peynir; yoğurt kişiye göre |
| Bal, meyve suyu | Az miktarda bütün meyve |
Örnek bir öğle tabağı: ızgara tavuk ya da balık, pirinç pilavı ya da patates, zeytinyağlı havuç ve kabak. Öğünler arasında 3–4 saat ara bırakmak bazı kişilerde şişkinliği azaltır. Bu süre kan şekeri ve ilaç düzeninize göre ayarlanır.
SIBO'da hidrojen ya da metan tipi beslenmeyi değiştirir mi?
Nefes testinde hidrojen yüksekliği daha çok ishalle, metan yüksekliği daha çok kabızlıkla ilişkilendirilir. Metanın öne çıktığı tabloda su, hareket ve tolere edilen lif kaynakları planın merkezine alınır. Kivi ve yulaf bu dönemde çoğu kişide iyi tolere edilir.
İshal öne çıkıyorsa sıvı ve tuz kaybı gözetilir. Pirinç, haşlanmış patates, havuç ve laktozsuz yoğurt gibi hafif besinler bir süre öne alınır. Hangi tipin söz konusu olduğunu hekiminiz test sonucuna göre söyler.
SIBO'da hangi tahliller konuşulur?
Tanı için hekimin istediği nefes testi (hidrojen ve metan ölçümü) temel alınır. Beslenme planı kurulurken şu sonuçlara da bakılır:
- B12 vitamini, folat ve ferritin: SIBO emilimi etkileyebilir
- D vitamini ve tam kan sayımı
- Tiroid tahlilleri ve açlık kan şekeri, hekim gerekli görürse
- Çölyak taraması, hekimin değerlendirmesine göre
Eksik bir değer varsa takviye kararı hekiminizle birlikte verilir. Değerlerin anlamı için B12, D vitamini ve ferritin tahlilleri sayfasına bakabilirsiniz.
Hekim ve diyetisyen işi nasıl paylaşır?
Antibiyotik ya da başka bir ilaç tedavisine hekiminiz karar verir. Diyetisyen ilaç başlatmaz, kesmez, dozunu değiştirmez. Beslenme planı tanıya, ilaçlarınıza ve tahlillerinize göre birlikte kurulur.
Tedavi sırasında bulantı ya da ishal olursa bunu hekiminize bildirmeniz gerekir. Biz de o dönemde menüyü daha hafif tutarız.
Takip nasıl ilerler?
İlk haftalarda belirtileri ve yediklerinizi birlikte kaydederiz. Bunun için besin günlüğü çok işe yarar. Sonra besinleri tek tek geri ekler, hangi miktarı rahat tolere ettiğinizi not ederiz.
Şikâyetler tedaviden sonra geri dönebilir. Bu durumda zemindeki neden yeniden hekiminizle konuşulur. Düşük FODMAP tariflerini ve geri ekleme listelerini sibodiyeti.com (yeni sekmede açılır) sitesinde ayrıntılı anlattık. Besin çıkarıp geri ekleme mantığı için eliminasyon diyeti sayfası da yol gösterir.
Kaynaklar
- ACG Klinik Kılavuzu: İnce bağırsakta bakteri aşırı çoğalması (Pimentel ve ark., 2020) (yeni sekmede açılır) — tanı ve tedavinin hekimde olması
- Kuzey Amerika Uzlaşı Raporu: Gastrointestinal nefes testi (Rezaie ve ark., 2017) (yeni sekmede açılır) — nefes testinin hazırlığı ve yorumu
- NICE CG61: Yetişkinlerde huzursuz bağırsak sendromu (yeni sekmede açılır) — düşük FODMAP'ın diyetisyenle kısa süreli uygulanması
Kimler için uygun?
- Hekim tarafından nefes testiyle SIBO tanısı almış olanlar
- SIBO tedavisi sürerken menüsünü düzenlemek isteyenler
- Tedaviden sonra şikâyetleri geri dönenler
- Kendi başına çok sayıda besini kesmiş, menüsü daralmış olanlar
- Süreci online görüşmeyle yürütmek isteyenler
Önce hekime danışılması gereken durumlar
- Kilo kaybı, kanlı ya da siyah dışkı, geceleri uyandıran ishal
- Yutma güçlüğü, tekrarlayan kusma ya da şiddetli karın ağrısı
- 50 yaş sonrası yeni başlayan bağırsak şikâyetleri
- Ailede bağırsak kanseri, çölyak ya da iltihabi bağırsak hastalığı öyküsü
- Henüz hekim değerlendirmesinden geçmemiş şişkinlik
Danışmanlık süreci nasıl ilerler?
Öykü ve tahliller
Şikâyetleriniz, ilaçlarınız, geçirdiğiniz ameliyatlar ve hekiminizin istediği nefes testi ile kan tahlilleri birlikte okunur.
Beslenme günlüğü
Bir hafta boyunca ne yediğiniz, ne zaman yediğiniz ve şişkinliğin ne zaman arttığı kaydedilir.
Size özel plan
Gerekirse kısa süreli düşük FODMAP dönemi, öğün aralığı ve tabak örnekleri hekiminizin tedavi planına uygun kurulur.
Takip ve geri ekleme
Besinler tek tek geri eklenir, tolere ettiğiniz miktarlar not edilir, plan şikâyete göre güncellenir.
Sık Sorulan Sorular
SIBO diyetle geçer mi?
SIBO'da düşük FODMAP diyeti ne kadar sürer?
SIBO nefes testi diyetisyende yapılır mı?
SIBO'da probiyotik kullanılmalı mı?
SIBO'da hangi meyveler yenir?
Bu konudaki yazılar
-
Karın Şişkinliği Neden Olur, Ne İyi Gelir?
Karın şişkinliği çoğu zaman hızlı yemek, hava yutma, kabızlık ve bağırsakta kolay mayalanan bazı besinlerden kaynaklanır. Huzursuz bağırsak sendromu,...
Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır. Diyetisyen tanı koymaz ve ilaç tedavisine karışmaz; tanı ve ilaç kararı için hekiminizle görüşün.
Hazırlayan: Dyt. Şeyma Türkoğlu Vural · Son güncelleme: 12 Kasım 2026 · Site editörü: dyt.seymaturkoglu@gmail.com