Günde ne kadar su içmeli sorusunun herkese uyan tek bir rakamı yoktur. İngiltere Sağlık Servisi günde 6–8 bardak sıvıyı kılavuz olarak verir; buna su, süt, çay ve kahve dahildir. İhtiyaç yaşa, kiloya, harekete, sıcağa ve sağlık durumuna göre değişir. Pratik ölçü idrarın açık sarı olmasıdır. Kalp ve böbrek hastaları miktarı hekimine sorar.
Günde ne kadar su içileceğinin herkese uyan tek bir rakamı yoktur; İngiltere Sağlık Servisi günde 6–8 bardak sıvıyı kılavuz olarak verir [1]. "Günde üç litre su içmeden olmaz" diyen de var, "susadıkça içmek yeter" diyen de. Kurumsal kaynakların söylediği daha sade: ihtiyaç kişiye göre değişir ve vücudunuz bunu size iki işaretle bildirir.
Günde ne kadar su içmeli?
İngiltere Ulusal Sağlık Servisi (NHS), ülkenin beslenme kılavuzuna dayanarak günde 6–8 fincan ya da bardak sıvı içilmesini önerir ve hemen ekler: bu yalnızca bir kılavuzdur [1]. Aynı sayfa daha kullanışlı bir ölçü de verir: gün içinde idrarınızın berrak, açık sarı olmasına yetecek kadar için [1].
ABD Ulusal Tıp Kütüphanesi'nin (MedlinePlus) aktardığı referans değer, yetişkinler için günde 2,7 ile 3,7 litre arasındadır. Bu rakam bardaktan içilen suyu değil, yiyecek ve içeceklerin tümünden gelen toplam suyu anlatır. Aynı kaynak, ne kadar su içilmesi gerektiğine dair özel bir öneri bulunmadığını da açıkça yazar [2].
İki rakam çelişmez. Biri içtiğiniz sıvıyı, diğeri çorbadan meyveye kadar her şeyden gelen suyu sayar. 2,7–3,7 litre bu yüzden bir içme hedefi değildir.
"Günde 8 bardak su" kuralı doğru mu?
Yanlış değil, ama eksik aktarılıyor. Üç noktayı düzeltmek gerekir:
- Kural değil, kılavuz. NHS 6–8 bardağı bir hedef aralığı olarak verir; herkes için aynı sayıyı şart koşmaz [1].
- Yalnızca su değil. Su, az yağlı süt, şekeri az içecekler, çay ve kahve bu toplamın içindedir [1].
- Besinler de su taşır. Vücudun aldığı suyun bir bölümü yediklerinizden gelir [1][2].
Yani sekiz bardağı tamamlayamadığınız gün "susuz kaldım" diye kaygılanmanıza gerek yok. O gün iki kâse çorba içtiyseniz, karpuz yediyseniz, üç bardak çay içtiyseniz hesabınız zaten farklıdır.
Su ihtiyacı nasıl hesaplanır?
Okuduğumuz kaynaklar kilo başına mililitre gibi bir formül vermez. Bu yüzden biz de vermiyoruz. MedlinePlus ihtiyacı belirleyen etkenleri sayar: cinsiyet, kilo, yaş, hareket düzeyi ve varsa sağlık sorunları [2].
Formül yerine iki işaret kullanabilirsiniz:
- Susama. MedlinePlus'a göre susadığınızda içer ve öğünlerde içecek bulundurursanız yeterli suyu alırsınız [2].
- İdrar rengi. Berrak, açık sarı idrar yeterli sıvı aldığınızı gösterir [1]. Koyulaşıyorsa bir iki bardak ekleyin.
İleri yaşta susama duygusu değişebilir [2]. Yaşlı bir yakınınız varsa "susamadım" demesi yeterli içtiği anlamına gelmeyebilir; gün içine yayılmış bardaklar işe yarar.
Çay, kahve ve diğer içecekler su yerine sayılır mı?
Sayılır. NHS çayı ve kahveyi günlük sıvı alımının parçası kabul eder; kafeinin ölçülü tutulmasını, gebelikte günde 200 miligramı aşmamasını önerir [1]. MedlinePlus da çorbayı, sütü, çayı, kahveyi ve meyve suyunu su kaynakları arasında sayar [2].
İki istisna var. Alkol vücuttan su attırdığı için toplama eklenmez [2]. Şekerli içecekler su sağlar ama fazla kalori getirir; NHS meyve suyunu ve smoothie'yi günde toplam 150 mililitrelik küçük bir bardakla sınırlar [1].
Sofranızdan örneklerle: demli çay, sade Türk kahvesi, süt, mercimek çorbası, cacık sıvı alımınıza katkı yapar. Gazoz, hazır meyve suyu ve şekerli soğuk çay ise susuzluğu giderse de her gün içilecek içecekler arasında yer almaz.
Hangi durumlarda daha çok su gerekir?
NHS'e göre şu durumlarda daha fazla sıvıya ihtiyaç duyabilirsiniz [1]:
- Gebelik ve emzirme
- Sıcak ortam; yaz ayları, sıcak bir mutfak ya da atölye
- Uzun süren fiziksel hareket
- Hastalık ve hastalık sonrası toparlanma dönemi
Terlediğinizde ya da hastayken kaybedilen sıvıyı yerine koymak için öncelik sudadır [1]. Yaz sıcağında pazara, yürüyüşe ya da bahçe işine çıkarken yanınıza su almak bu yüzden basit ama etkili bir alışkanlıktır.
Lif tüketimini artırdığınız dönemde de suyu ihmal etmeyin. Su, besinlerin bağırsakta ilerlemesine yardım eder ve kabızlığı önlemeye katkı sağlar [2]. Lifi kademeli artırmayı günlük lif nasıl artırılır yazısında anlattık.
Gün içinde su içmeyi nasıl kolaylaştırırsınız?
- Güne bir bardak suyla başlayın; kahvaltıdaki çayın yanına da bir bardak su koyun.
- Sofraya sürahi getirin. Göz önündeki su içilir.
- Çalışma masanızda ve çantanızda su bulundurun.
- Sade suyun tadını sevmiyorsanız içine limon dilimi atın ya da sade maden suyu deneyin [1].
- Öğünlere sulu yemek ekleyin: çorba, cacık, zeytinyağlı sebze yemeği, mevsim meyvesi.
- Şekerli içecek alışkanlığınız varsa bir bardağını suyla değiştirerek başlayın.
Susuzluk bazen halsizlik olarak hissedilir. Yorgunluğun diğer nedenlerini sürekli yorgunluk neden olur yazısında bulabilirsiniz. Ne kadar içtiğinizi merak ediyorsanız birkaç gün not almak yeterlidir; yöntemini besin günlüğü nasıl tutulur yazısında gösterdik. Suyun beslenme düzenindeki yerini fonksiyonel beslenmenin ilkeleri sayfasında da ele aldık.
Kimler su miktarını hekimine sormalı?
"Bol su iç" tavsiyesi herkes için geçerli sayılmaz. Kalp yetmezliğinde vücutta sıvı birikir; MedlinePlus'a göre hekim, hastanın hangi sıvıyı ne kadar alacağını değiştirmesini isteyebilir [3]. Böbrek yetmezliği olanlarda ve diyalize girenlerde de sıvı sınırı gerekebilir; idrar söktürücü ilaç kullananlar miktarı hekimine sormalıdır. Bu durumlardan biri sizde varsa internetteki genel rakamlara göre değil, hekiminizin verdiği sınıra göre için.
Sağlıklı kişide de fazlası yarar getirmez. Kısa sürede litrelerce su içmek kandaki sodyumu tehlikeli biçimde düşürebilir. Suyu zorla ve bir oturuşta değil, gün içine yayarak için.
Şu belirtilerde de hekime başvurun:
- Sürekli ve giderilemeyen susama ile sık idrara çıkma
- Bacaklarda, ayak bileklerinde yeni başlayan şişlik ya da hızlı kilo artışı
- Sıvı içtiğiniz halde idrarın çok azalması
- İshal ya da kusma nedeniyle sıvı tutamama
Yeterli sıvı alınmadığında vücudun sıvı dengesi bozulur; ağır susuzluk hayatı tehdit edebilir [2].
Bu yazı konuya genel yetişkin açısından bakar. İleri yaşta susama duygusunun neden azaldığını ve sıvı alımının nasıl planlandığını kardeş sitemiz anlatır: longevitybeslenme.com (yeni sekmede açılır).
Sık sorulan sorular
Çay ve kahve içtiğim su sayılır mı?
Sayılır. NHS çayı ve kahveyi günlük sıvı alımının parçası olarak kabul eder. Kafeini ölçülü tutmak gerekir; gebelikte sınır günde 200 miligramdır. Şeker ekliyorsanız bardak sayısı arttıkça şeker de artar. Günün sıvısını yalnızca çaydan karşılamak yerine, çay bardağının yanına bir bardak su koymayı alışkanlık edinebilirsiniz.
Kiloma göre günde kaç litre su içmeliyim?
Okuduğumuz kurumsal kaynaklar kiloya göre bir formül vermiyor; yalnızca kilonun, yaşın, cinsiyetin, hareketin ve sağlık durumunun ihtiyacı etkilediğini söylüyor. Bu yüzden size rakam vermek yerine iki işareti öneriyoruz: susadığınızda için ve idrarınızın açık sarı kalmasına bakın. Kalp ya da böbrek hastalığınız varsa miktarı hekiminiz belirler.
Hiç susamıyorum, yine de su içmem gerekir mi?
Gün içine yayılmış birkaç bardak içmeniz yerinde olur. Susama duygusu yaşla birlikte değişebilir ve yoğun bir günde kolayca gözden kaçar. İdrarınızın rengine bakın; koyu sarıysa az içiyorsunuz demektir. Öğünlerde sofrada su bulundurmak ve çorba, cacık gibi sulu yemeklere yer vermek, susamayı beklemeden sıvı almanızı sağlar.
Çok su içersem kilo verir miyim?
Okuduğumuz kaynaklar suyun tek başına kilo verdirdiğini söylemiyor. Söyledikleri şudur: şekerli içecekler fazla kalori aldırır, onların yerine suyu seçmek bu kaloriyi azaltır. Yani yarar, suyun neyin yerine geçtiğinden gelir. Kilo hedefiniz varsa bunu öğün düzeni, porsiyon ve hareketle birlikte, size özel bir planla ele almak gerekir.
Kaynaklar
- NHS: Water, drinks and hydration (yeni sekmede açılır) — günlük sıvı kılavuzu, idrar rengi ölçüsü, hangi içeceklerin sayıldığı
- MedlinePlus (ABD Ulusal Tıp Kütüphanesi): Water in diet (yeni sekmede açılır) — toplam su için referans değer, ihtiyacı etkileyen etkenler, su kaynakları
- MedlinePlus: Heart failure – fluids and diuretics (yeni sekmede açılır) — kalp yetmezliğinde sıvı ve tuz miktarının hekimce ayarlanması
Hazırlayan: Dyt. Şeyma Türkoğlu Vural · Site editörü: dyt.seymaturkoglu@gmail.com
İlgili konular
İlgili yazılar
-
Bulaşık süngeri ve mutfak bezi nasıl temizlenir? Kesme tahtası hijyeni
Türkiye Beslenme Rehberi bulaşık süngerinin haftada en az bir kez deterjanlı kaynar suyla yıkanmasını ya da çamaşır suyunda bekletilmesini önerir. Bez...
-
Son tüketim tarihi geçen ürün yenir mi? STT ve TETT farkı
Son tüketim tarihi (STT) geçmiş ürünü yemeyin; bu tarih gıdanın güvenliğiyle ilgilidir ve et, süt ürünleri gibi çabuk bozulan gıdalarda bulunur. Tavsi...
-
B6 vitamini hangi besinlerde var? Günlük ihtiyaç ve besin tablosu
B6 vitamini tavuk, somon gibi balıklar, yumurta, nohut, kuru fasulye, mercimek, ceviz, muz, kırmızı biber ve tam tahıllarda bulunur. Günlük ihtiyaç ya...