Kahvaltıda protein nasıl alınır? Türk kahvaltısından örnek tabaklar

Beyaz tabakta ikiye bölünmüş haşlanmış yumurta ve avokado dilimli iki tam tahıllı ekmek
Kısa cevap

Kahvaltıda protein almanın kolay yolu tabağa yumurta, beyaz peynir, yoğurt, süt ya da nohut gibi bir kaynak koymaktır. Türkiye Beslenme Rehberi'ne göre 2 küçük yumurta yaklaşık 13 g, 60 g beyaz peynir yaklaşık 12 g protein verir. Ekmek ve kuruyemiş de az miktarda katkı sağlar; böylece kahvaltı yalnız ekmek ve çaydan oluşmaz.

Kahvaltıda protein almanın kolay yolu tabağa yumurta, beyaz peynir, yoğurt, süt ya da nohut gibi bir kaynak koymaktır. Türkiye Beslenme Rehberi'ne göre 2 küçük yumurta yaklaşık 13 g, 60 g beyaz peynir yaklaşık 12 g protein verir [1]. Ekmek ve kuruyemiş de az miktarda katkı sağlar; böylece kahvaltı yalnız ekmek ve çaydan oluşmaz.

Günde ne kadar protein gerekir?

Türkiye Beslenme Rehberi (TÜBER) 2022, günlük enerjinin %10–20'sinin proteinden gelmesini ve sağlıklı yetişkinin kilogram başına günde 0,83–1,0 g protein almasını önerir. Rehbere göre bu miktar 19–29 yaş erkek için yaklaşık 60–75 g, kadın için 50–62 g'dır [1]. Yani 65 kilogram gelen bir yetişkin için kaba bir hesapla günde 54–65 g protein demektir.

Bu miktarın öğünlere nasıl dağıldığı da konuşulan bir konudur. ABD'de sekiz sağlıklı yetişkinle yapılan küçük bir çalışmada, proteini kahvaltı, öğle ve akşam yemeğine yaklaşık eşit (her öğünde 30 g civarı) dağıtan beslenme, proteinin çoğunu akşama bırakan (kahvaltıda yaklaşık 11 g) beslenmeye göre 24 saatlik kas proteini yapımını daha çok artırmıştır [2]. Araştırmacılar kahvaltının çoğu zaman karbonhidrattan zengin ve proteinden fakir olduğunu da not eder. Çalışma küçük ve kısa sürelidir; yine de kahvaltıya bir protein kaynağı eklemenin neden önerildiğine dair bir fikir verir.

Kahvaltılık besinlerde kaç gram protein var?

Aşağıdaki değerler TÜBER Ek 2.3.1'deki standart porsiyon tablosundan alınmıştır [1]. Gramları kendi tabağınıza göre oranlayabilirsiniz.

BesinMiktarProtein (g)
Yumurta100 g (2 küçük boy)12,9
Beyaz peynir, tam yağlı60 g (2 kibrit kutusu kadar)12,1
Kaşar peyniri40 g7,6
Yoğurt, yarım yağlı240 g (1 kupa)8,2
Süt, yarım yağlı240 ml (1 kupa)8,2
Kefir240 ml (1 kupa)7,9
Ton balığı konservesi, az yağlı100 g17,3
Pişmiş nohut130 g11,0
Tatlı badem30 g5,6
Ceviz30 g4,3
Tam buğday unundan ekmek50 g (2 ince dilim)3,9
Yulaf ezmesi30 g3,8
Simit50 g4,0

Zeytin, reçel, bal, domates ve salatalık kahvaltıyı zenginleştirir ama protein katkıları düşüktür; aynı tabloya göre 150 g domates 1,4 g protein içerir [1]. Proteini taşıyan, tabaktaki yumurta, peynir, süt ürünü ya da baklagildir.

Türk kahvaltısında protein tabağı nasıl kurulur?

Aşağıdaki tabaklar TÜBER tablosundaki değerlerden hesaplanmış örneklerdir; kaynaklarda hazır menü olarak yer almaz. Rakamlar yuvarlanmıştır.

  • Klasik tabak: 2 küçük haşlanmış yumurta (12,9 g), 30 g beyaz peynir (yaklaşık 6 g), 2 ince dilim tam buğday ekmeği (3,9 g), domates, salatalık, maydanoz. Toplam yaklaşık 23 g.
  • Menemen: 2 yumurtalı menemen, 2 ince dilim tam buğday ekmeği, yanında 1 kupa (240 ml) ayran ya da süt. Ayranla yaklaşık 21 g, sütle yaklaşık 25 g (sebzelerin küçük katkısı hariç).
  • Yoğurt kâsesi: 1 kupa (240 g) yoğurt (8,2 g), 30 g yulaf ezmesi (3,8 g), 30 g ceviz (4,3 g), mevsim meyvesi. Yaklaşık 16 g; yanına 1 küçük haşlanmış yumurta (yaklaşık 6,5 g) eklerseniz 23 g civarı.
  • Peynirli tost: 2 ince dilim tam buğday ekmeği (3,9 g), 40 g kaşar (7,6 g), domates, yeşillik, 1 kupa (240 ml) süt (8,2 g). Yaklaşık 20 g.
  • Humuslu kahvaltı: 4–5 yemek kaşığı humus, 1 dilim ekmek, söğüş sebze, 30 g beyaz peynir. Humusun protein miktarı tarife göre değiştiği için toplamı kesin vermek zor; pişmiş nohut 130 g'da 11 g protein içerir.

TÜBER kahvaltının atlanmamasını, öğünlerde farklı besin gruplarından çeşitli besinler yenmesini önerir [1]. Kahvaltıyı neden atladığınızı ve sabah iştahsızlığını kahvaltı yapmamak zararlı mı yazısında ele aldık. Haftalık bir düzen için örnek menü sayfasına bakabilirsiniz.

Yumurtayı nasıl pişirmeli, günde kaç tane yenir?

TÜBER yumurtayı protein kalitesi en yüksek besin olarak tanımlar. Katı yumurta için haşlama süresinin su kaynamaya başladıktan sonra 5–8 dakikayla sınırlandırılmasını, çiğ yumurta tüketilmemesini önerir; yumurtanın sebze ve tahılla birlikte yenmesini de önerir [1]. Rehbere göre sağlıklı bireylerde günde 1 yumurta, özellikle kırmızı et ve ürünleri yenmediği günlerde kalp-damar hastalığı riskini artırmaz [1].

Kalp-damar hastalığınız ya da hekiminizin size verdiği bir kısıtlama varsa yumurta sayısını hekiminizle konuşun. Sucuk, salam, sosis gibi işlenmiş et ürünleri için TÜBER'in önerisi tüketimin sınırlandırılmasıdır [1]; kahvaltıda proteini bu ürünlere dayandırmamak daha uygun olur.

Yumurta ve et yemeyenler kahvaltıda proteini nereden alır?

Yumurta yemiyorsanız ya da sevmiyorsanız süt ürünleri ve baklagiller iş görür. 1 kupa yoğurt ya da kefir, 60 g beyaz peynir ya da lor, haşlanmış nohut, humus, ezilmiş barbunyalı ya da fasulyeli bir sürme ve fıstık ezmesi düşünebilirsiniz. Süt ürünü de yemiyorsanız baklagil, tohum ve kuruyemişle kahvaltı kurulur; ama bu durumda protein dışında B12 vitamini ve kalsiyum da konuşulmalıdır. Etsiz seçeneklerin geniş listesi vejetaryen protein kaynakları yazısında.

Türk mutfağından protein içeren yemeklerin uzun bir listesini kardeş sitemizde bulabilirsiniz: protein içeren Türk yemekleri (yeni sekmede açılır).

Sabah spor yapıyorsanız kahvaltıda ne değişir?

Sabah yürüyüşü ya da salona gidiyorsanız kahvaltının zamanı ve hacmi önem kazanır. Ağır bir tabak yerine sporun öncesinde küçük bir öğün, sonrasında protein içeren bir kahvaltı düşünülebilir. Konuyu ayrıntılı olarak spordan önce ve sonra ne yenir yazısında anlattık.

Ne zaman hekime başvurmalı?

Böbrek hastalığınız varsa, hekiminiz size protein kısıtlaması önerdiyse ya da besin alerjiniz varsa kahvaltıdaki protein miktarını kendi başınıza artırmayın; önce hekiminize danışın. Bu yazıdaki miktarlar sağlıklı yetişkinler için genel bilgidir.

Sık sorulan sorular

Kahvaltıda iki yumurta yiyorum, protein ihtiyacım karşılanmış olur mu?

İki küçük yumurta Türkiye Beslenme Rehberi tablosuna göre yaklaşık 13 g protein verir. Bu, sağlıklı bir yetişkinin günlük ihtiyacının yaklaşık beşte biri ile dörtte biri arasındadır. Yanına beyaz peynir ve tam buğday ekmeği eklerseniz kahvaltı 20 g'ın üzerine çıkar. Günün geri kalanı öğle ve akşam yemeğinden gelir.

Sabahları sadece simit ve çayla çıkıyorum, buna ne ekleyebilirim?

Bir simit rehberdeki tabloya göre 50 g'da yaklaşık 4 g protein içerir; protein katkısı düşüktür. Yanına bir dilim beyaz peynir, bir kutu ayran ya da bir haşlanmış yumurta eklemek kolay bir başlangıçtır. Domates ve salatalık da eklerseniz tabak sebzeyle de tamamlanır. Çay yerine bir bardak süt de bir seçenektir.

Protein tozunu kahvaltıda kullanmam gerekir mi?

Sağlıklı bir yetişkin için yumurta, süt ürünleri ve baklagillerle kahvaltıda yeterli protein almak çoğu zaman mümkündür; bu yazıdaki örnek tabaklar 16–25 g aralığındadır. Hazır protein ürünü kullanmayı düşünüyorsanız, hele bir sağlık sorununuz ya da düzenli ilacınız varsa, önce hekiminize ve diyetisyeninize danışmanız uygun olur.

Kahvaltıda peynir yerine lor yesem protein değişir mi?

Bu yazıda kullandığımız Türkiye Beslenme Rehberi porsiyon tablosunda lor için ayrı bir satır yoktur, bu yüzden size gram gram bir rakam veremiyoruz. Lor da bir süt ürünüdür ve protein içerir. Paketli lor alıyorsanız ambalajdaki besin değeri tablosunda 100 gramdaki protein miktarına bakarak kendi porsiyonunuzu hesaplayabilirsiniz.

Kaynaklar

  1. T.C. Sağlık Bakanlığı. Türkiye Beslenme Rehberi (TÜBER) 2022 (yeni sekmede açılır) — protein gereksinimi, Ek 2.3.1 standart porsiyonların besin ögesi içerikleri, yumurta ve işlenmiş et önerileri, öğün düzeni
  2. Mamerow MM ve ark. Dietary protein distribution positively influences 24-h muscle protein synthesis in healthy adults. J Nutr. 2014. (yeni sekmede açılır)

Hazırlayan: Dyt. Şeyma Türkoğlu Vural · Site editörü: dyt.seymaturkoglu@gmail.com

İlgili konular

İlgili yazılar

İletişim

İletişim
Görüşme

Aklınızda bir soru mu kaldı?

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır. Yüz yüze ya da online görüşme için iletişim sayfasındaki bilgileri kullanabilirsiniz.

Hemen arayın