Yumurta nasıl saklanır? Buzdolabı, yıkama ve çatlak yumurta

Hasır altlık üzerinde toprak kâsede kahverengi kabuklu yumurtalar
Kısa cevap

Yumurtayı buzdolabında, yıkamadan ve diğer yiyeceklerden ayrı saklayın; kullanmadan hemen önce yıkayın. Türkiye Beslenme Rehberi kırık, çatlak ya da kirli yumurta alınmamasını önerir. Ambalajdaki tarihe bakın, çatlamış yumurtayı kullanmayın. Yumurtayı ve yumurtalı yemekleri iyice pişirmek, Salmonella gibi bakterilerden korunmanın temel yoludur.

Yumurtayı buzdolabında, yıkamadan ve diğer yiyeceklerden ayrı saklayın; kullanmadan hemen önce yıkayın [1]. Türkiye Beslenme Rehberi kırık, çatlak ya da kirli yumurta alınmamasını önerir [1]. Ambalajdaki tarihe bakın, çatlamış yumurtayı kullanmayın. Yumurtayı ve yumurtalı yemekleri iyice pişirmek, Salmonella gibi bakterilerden korunmanın temel yoludur [1].

Yumurta buzdolabında mı saklanmalı?

Evet. Türkiye Beslenme Rehberi (TÜBER), yumurtanın buzdolabında saklanmasını önerir [1]. Rehberin besinlerin muhafaza sıcaklıkları tablosunda yumurta için 5–12 °C aralığı verilir; bu aralık süt ürünleri (4–6 °C) ve kırmızı et ile tavuk (0–4 °C) için verilen değerlerden daha geniştir [1]. Rehber her durumda yumurtanın buzdolabında saklanmasını önerir; mutfak tezgâhında bekletmeyin.

Birleşik Krallık'ın gıda güvenliği kurumu FSA ise dolabın içinin 0–5 °C arasında kalmasını ve bunun bir buzdolabı termometresiyle haftada bir kontrol edilmesini önerir [2]. Buzdolabınızın hangi rafına ne koyacağınızı buzdolabı nasıl düzenlenir yazısında ayrıntılı anlattık.

Yumurta saklamadan önce yıkanır mı?

Hayır. TÜBER, yumurtaların buzdolabında yıkanmadan saklanmasını, kullanılmadan önce ise yıkanmasını önerir [1]. Yani marketten ya da pazardan getirdiğiniz yumurtayı olduğu gibi kaldırın; kırmadan hemen önce akan su altında yıkayın.

Kabuğunda belirgin kir olan yumurtayı hiç almamak en kolay yoldur; rehber de satın alırken kirli yumurtadan kaçınılmasını ister [1]. Yumurtayı kırdıktan sonra ellerinizi yıkayın ve yumurtanın değdiği tezgâhı temizleyin. Kesme tahtası, bıçak ve tezgâhta bakterinin bir yiyecekten ötekine geçmesini çiğ et ve tavuk mutfakta nasıl hazırlanır yazımızda ele aldık.

Yumurta buzdolabının neresine konur?

FSA, yumurtaların diğer yiyeceklerden ayrı tutulmasını; buzdolabınızda yumurtalık varsa onu kullanmanın bunu kolaylaştırdığını yazar [2]. Yumurtalık yoksa da yumurtayı diğer yiyeceklere değmeyecek biçimde ayrı tutun.

TÜBER, buzdolabında çiğ ve pişmiş gıdaların ayrı raflarda, pişmiş gıdaların üst raflarda ve üstleri kapalı olarak durmasını ister [1]. FSA da çiğ et, tavuk ve balığın en alt rafta, kapalı kapta tutulmasını önerir [2]. Bu iki kurala uyduğunuzda yumurtayı da hem pişmiş yemeklerden hem çiğ etten ayrı bir yerde tutmuş olursunuz.

Yumurta satın alırken nelere dikkat edilmeli?

TÜBER'in satın alma önerilerinden yumurtayla ilgili olanlar şunlardır [1]:

  • Kabuğu temiz, çatlağı ve kırığı olmayan yumurta seçin; ambalajı açıp kontrol edin.
  • Etiketteki tavsiye edilen tüketim tarihine bakın.
  • Hayvansal gıdalarda etikette Tarım ve Orman Bakanlığı'nın verdiği işletme onay numarasını taşıyan oval "tanımlama işaretini" arayın.
  • Ürün etiketinde özel bir saklama koşulu yazıyorsa ona uyun.

Yumurta boyları da etikette yazar. TÜBER'in aktardığı Türk Gıda Kodeksi sınıflamasına göre XL çok büyük yumurta 73 g'ın üstünde, L büyük yumurta 63–73 g, M orta boy 53–63 g, S küçük yumurta 53 g'ın altındadır [1]. Etiketteki diğer bilgileri nasıl okuyacağınızı etiket okuma kartı sayfasında adım adım anlattık.

Çatlak ya da kırık yumurta kullanılır mı?

Kullanmamak daha güvenlidir. TÜBER, kırık ve çatlak yumurtanın satın alınmamasını önerir [1]. Evde taşırken çatlayan yumurta için bu yazıdaki rehberlerde ayrı bir öneri yoktur; en temkinli yol onu kullanmamaktır. Kabuğundan sıvı sızan, kokusu ya da görünümü değişmiş yumurtayı kullanmayın.

Bu dikkatin nedeni Salmonella'dır. TÜBER'in besin kaynaklı hastalıklar tablosunda Salmonella'nın başlıca kaynakları arasında tavuk, et ve yumurta sayılır. Belirtiler, bulaşmış besini yedikten 12–72 saat sonra ishal, ateş ve karın ağrısı olarak ortaya çıkar; bağışıklığı zayıf kişilerde daha ağır seyredebilir [1]. Rehbere göre korunmanın yolu, içinde yumurta olan yiyecekleri iç sıcaklıkları güvenli düzeye ulaşana kadar pişirmek ve çiğ yumurtadan yapılmış ürünleri tüketmemektir [1].

Yumurta nasıl pişirilmeli?

TÜBER taze yumurta tüketilmesini ve katı yumurta için haşlama süresinin, su kaynamaya başladıktan sonra 5–8 dakikayla sınırlandırılmasını önerir. Rehbere göre bayat yumurta uzun süre pişirilirse sarısının çevresinde yeşil renkli bir halka oluşur [1]. Bu yüzden rehber taze yumurta ve kısa haşlama süresi önerir.

DSÖ'nün mutfak için hazırladığı beş temel kural arasında "iyice pişirin" ve "çiğ ile pişmişi ayırın" ilkeleri yer alır [3]. Yumurtalı yemeklerde bunun karşılığı, menemen ya da omleti sarısı ve beyazı tamamen pişene kadar ocakta tutmak, çiğ yumurtaya değen kabı ve çatalı pişmiş yemeğe kullanmamaktır. Yumurtayı kahvaltı tabağında nasıl değerlendireceğinizi kahvaltıda protein nasıl alınır yazısında bulabilirsiniz.

Haşlanmış yumurta ve yumurtalı yemek nasıl saklanır?

TÜBER'e göre pişen bir yemek mutfak sıcaklığında en çok 2 saat kalmalıdır [1]. FSA da pişmiş yiyeceğin 1–2 saat içinde soğutulup buzdolabına konmasını ve artan yemeklerin 48 saat içinde yenmesini, bu mümkün değilse dondurulmasını önerir [2]. Kahvaltıdan arta kalan haşlanmış yumurtayı ve yumurtalı yemeği bu kurala göre kapalı bir kapta buzdolabına kaldırın.

Okul ya da iş için hazırladığınız beslenme kutusunda yumurta varsa kutuyu güneşte ve sıcak yerde bırakmayın. Kutuya neler koyabileceğinizi okul beslenme çantası yazısında anlattık.

Gebelikte ve küçük çocuklarda nelere dikkat edilmeli?

TÜBER, gebelikte Salmonella riskini önlemek için çiğ yumurta içeren yiyeceklerden uzak durulmasını önerir [1]. Ev yapımı mayonez, çiğ yumurtalı tatlılar ve pişmemiş kek hamuru bu gruba girer. İngiltere Ulusal Sağlık Servisi (NHS) de ülkesindeki özel güvence damgasını taşımayan yumurtaların gebelikte yalnızca iyice pişmiş yenmesini, çiğ ya da az pişmiş yenmemesini önerir [4]; Türkiye'de böyle bir damga sistemi yoktur. Gebeyseniz, bebeğinize ya da küçük çocuğunuza yumurta veriyorsanız, yaşlı ya da bağışıklığı zayıf bir aile bireyi için yemek hazırlıyorsanız yumurtayı iyice pişirin; az pişmiş yumurtanın uygun olup olmadığını hekiminize sorun.

Ne zaman hekime başvurmalı?

Yumurtalı bir yemekten sonra ishal, ateş ya da karın ağrısı çıktıysa kaybettiğiniz sıvıyı yerine koyun. Belirtiler birkaç gün içinde azalmıyorsa, dışkıda kan görürseniz, içtiğinizi kusuyorsanız ya da şikâyeti olan bir bebek, küçük çocuk, gebe, ileri yaşta ya da bağışıklığı zayıf biriyse beklemeden hekiminize başvurun.

Sık sorulan sorular

Yumurtayı buzdolabına koymadan önce yıkamalı mıyım?

Hayır. Türkiye Beslenme Rehberi yumurtanın buzdolabında yıkanmadan saklanmasını, kullanılmadan hemen önce yıkanmasını önerir. Kabuğu belirgin kirli yumurtayı hiç satın almamak en kolay yoldur. Yumurtayı kırdıktan sonra ellerinizi sabunla yıkayın ve tezgâhı temizleyin; çiğ yumurtaya değen kabı ve çatalı yıkamadan pişmiş yemekte kullanmayın.

Yumurta dışarıda mı, buzdolabında mı saklanır?

Türkiye Beslenme Rehberi yumurtanın buzdolabında saklanmasını önerir; rehberin tablosunda yumurta için muhafaza sıcaklığı 5–12 °C'dir. FSA buzdolabının 0–5 °C arasında tutulmasını ve yumurtanın diğer yiyeceklerden ayrı, mümkünse yumurtalıkta saklanmasını önerir. Yumurtayı mutfak tezgâhında ya da ocağa yakın bir dolapta bekletmeyin.

Günde kaç yumurta yiyebilirim?

Türkiye Beslenme Rehberi, kolesterolden zengin bir besin olmasına karşın sağlıklı bireylerin tam yumurtayı günde bir adet tüketebileceğini yazar. Aynı rehber kalp-damar hastalığı olanlar için haftada 2–3 kez bir adet önerir. Kolesterolünüz yüksekse ya da kalp-damar hastalığınız varsa sizin için uygun miktarı hekiminizle ve diyetisyeninizle konuşun.

Gebeyken rafadan yumurta yiyebilir miyim?

Türkiye Beslenme Rehberi gebelikte Salmonella riskine karşı çiğ yumurta içeren yiyeceklerden uzak durulmasını önerir. NHS de özel güvence damgası olmayan yumurtanın gebelikte yalnızca iyice pişmiş yenmesini önerir. Sarısı akan rafadan yumurta tam pişmiş sayılmaz; yumurtayı sarısı ve beyazı katılaşana kadar pişirin, menemen ve omlette de. Gebelikte neyi yiyip neyi yemeyeceğinizi hekiminize danışın.

Kaynaklar

  1. T.C. Sağlık Bakanlığı. Türkiye Beslenme Rehberi (TÜBER) 2022 (yeni sekmede açılır) — yumurta tüketimi ve saklama (bölüm 2.2.2.3), kolesterol önerileri, Tablo 6.1 besin kaynaklı hastalıklar, satın alma ilkeleri, Tablo 6.2 muhafaza sıcaklıkları, soğukta depolama ve pişirme, gebelikte besin güvenliği, yumurta boy sınıflaması
  2. Food Standards Agency (FSA): How to chill, freeze and defrost food safely (yeni sekmede açılır)
  3. Dünya Sağlık Örgütü: Five keys to safer food manual (yeni sekmede açılır)
  4. NHS (İngiltere Ulusal Sağlık Servisi): Foods to avoid in pregnancy (Eggs) (yeni sekmede açılır)

Hazırlayan: Dyt. Şeyma Türkoğlu Vural · Site editörü: dyt.seymaturkoglu@gmail.com

İlgili konular

İlgili yazılar

İletişim

İletişim
Görüşme

Aklınızda bir soru mu kaldı?

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır. Yüz yüze ya da online görüşme için iletişim sayfasındaki bilgileri kullanabilirsiniz.

Hemen arayın